پیشوایان دین آیات بسیاری از قرآن را به موضوع مهدویت تفسیر کرده‌اند. چيزي نزديک به 140 آيه. از اين روايات برخي به اصحاب ايشان اشاره مي کند. برخي هم به شرح علائم ظهور مي پردازد. روايات ديگري هم هست که از اقوام و پيامبران گذشته سخن مي‌گويد و ياران و شرائط قائم را به وضعيت آنها تشبيه مي‌کند. بهترین فرصت است که در این چند سطر خيلي سريع و پراکنده چندتايي از گل‌هاي اين فصل را مرور کنيم.

متقین و رمز رستگاری

امام صادق علیه‌السلام در تفسير آيه 2و3 سوره بقره ( ذلک الکتاب لاريب فيه هدي للمتقين الذين يؤمنون بالغيب) فرموده‌اند: متقين، شيعيان على‌بن‌ابى‌طالب هستند و غيب، حجت غايب است. بر اساس اين روايت در ارتباطي عميق‌تر با مهدی موعود (عج) مي‌توان از اين آيه چنين برداشت کرد که کساني راه رستگاري را در قرآن مي‌يابند که به امام غايب اعتقاد دارند.

امام تاویل کننده آیات

درآيه86 سوره هود مي‌خوانيم ؛ اگر اهل ايمان باشيد يكتا بازمانده خدا براى شما بهتر است. امام باقرعلیه‌السلام فرموده‌اند: هنگامى كه مهدى ظهور کند... اولين سخنى كه بر زبانشان جارى مى‌شود همين آيه است. گويا خداوند مهدی(عج) را  ذخيره کرده است براي روزگاري که انسان با کارنامه سياهش از اصلاح امور خود وامانده  و از سوي ديگر راه‌هاي رستگاري خودش را با از بين بردن پيشوايان حقيقي به روي خود بسته است وشايد سرِّ اين که خداوند گفته است: آنچه خداوند برايتان نگه داشته است بهتر است همين باشد که انسان تا از خود نااميد نشده و به ضرورت وحي و امام معصوم پي نبرده است اقبالي به آن نشان نمي دهد. اما همين که از غفلت به در آمد براي تحقق جامعه آرماني مهدوي  و محو کامل فتنه‌هاي عالم تا پاي جان مي‌ايستد.چنان‌که قرآن در آيه 39 سوره انفال، وظيفه ياران مهدی(عج) را هنگام ظهور دولت مهدی چنين توضيح مي‌دهد؛ تا  رفع کامل فتنه‌ها با کافران بجنگيد.امام باقرعلیه‌السلام در توضیح اين آيه فرموده‌اند: «هنگام قيام قائم زمان تأويل اين آيه است».

مژده به مستضعفان

آيه 5 سوره قصص مي‌گويد: و خواستیم بر کسانی که در زمین فرودست شده بودند منت نهیم و آنان را پیشوایان مردم گردانیم و ایشان را وارث [زمین]کنیم. امام باقر و امام صادق علیهم‌‌السلام اين آيه را مخصوص صاحب‌الامرى دانسته‌اندكه در آخرالزمان ظاهر مى‌شود. بلي با ظهور امام، جهان به مستضعفان سپرده مي‌شود. اما اين انتقال قدرت بدون هزينه و دردسر نخواهد بود. ياران مهدی(عج) به سختي آزمايش مي‌شوند.

آزمایش مومنان

امام صادق آيه 155 بقره را بر وضعيت دوران قبل از ظهور تطبيق داده‌اند و فرموده‌اند پيش از آمدن قائم علیه‌السلام علامت‌هايى براى امتحان مؤمنان خواهد بود؛ بيمارى‌هاى گوناگون، بالا رفتن نرخ ها، گرسنگى، كاهش در اموال، قحطي، مرگ و مير فراوان  و کمبود محصولات كشاورزي. بشارت باد به آنان که در آن موقع  در عقيده به ما ثابت مى‌مانند. اين آيه مي فرماید: ما شما را به چيزهايى از قبيل ترس وگرسنگى وكاستى در اموال و جان‌ها و محصولات مى‌آزماييم، و مژده بده به آن‌ها كه شكيبا و ثابت قدم هستند. در روايت ديگري امام صادق به آيه249 بقره اشاره مي‌کنند و مي‌گويند: همان‌طور که خداوند ياران طالوت را توسط نهر آب امتحان کرد ياران مهدی(عج) را نيز آزمايش می‌شوند.

روز تحقق قیام

علاوه بر اين‌ها در قرآن به روزهاي مشخصي اشاره شده است که امامان معصوم آن‌ها را با روز ظهور منطبق دانسته‌اند.درسوره حجر  آيه 36- 38 آنجا که شيطان از خداوند مهلت مي‌خواهد تا سازگمراهي در عالم بنوازد: قال رب فانظرني الي يوم يبعثون، خداوند مي گويد: فانک من المنظرين الي يوم الوقت المعلوم، تا آن روز معين مهلت داري. و در آيه 29 سوره سجده صحبت از روزي است که ايمان آوردن کافران سودي براي آن‌ها ندارد،امام رضا و امام صادق علیهماالسلام وقتِ معلوم و روز فتح را روز قيام قائم دانسته‌اند. روزي كه دنيا به دست قائم علیه‌السلام فتح مى‌شود. همين طور در روايت ديگرى درباره سوره قدر از امام صادق، حتى مطلع الافجر، به قيام قائم تأويل شده است.

شخصيت مهدی(عج)  و القاب قرآني

 امام باقر علیه‌السلام در تفسير آيات سوره شمس نهار را از القاب امام مهدی(عج) برشمرده‌اند. در اين روايت که از والشمس و ضحيها به پیامبر اکرم  و از عبارت والقمر اذا تليها به اميرالمؤمنين تفسير شده است درباره والنهار اذا جليها آمده است: اين قائم آل محمد علیه‌السلام است كه هرگاه برخيزد، بر دولت باطل غلبه مى‌كند...

در روايات، القاب قرآني ديگري هم بيان شده است مثل؛ستاره پنهان (جوار الکنس) برگرفته از آيه 16 سوره تکوير، نور رب از آيه 69 سوره زمر، نصر و فتح از آيه اذا جاء نصر الله والفتح و فجر از آيه مبارکه والفجر. اما در ميان اين‌ها آيه آیه نورانی دیگری هست که جاي دقت بيشتري دارد. در سوره ملک آيه 30 (تکوير آيه 16) آمده است: اگر آب‌هاى سرزمين شما فرو رفت، چه كسى براى شما آب روان مى‌آورد؟ امام رضاعلیه‌السلام در جواب سؤالي درباره اين آيه فرمودند: منظور از آب امامان هستندكه هركدام درهايي هستند بين خدا و خلق او. اگر هركدام از اين درهاى رحمت الهى بسته شود، سرچشمه حيات معنوى انسان بسته مى شود.

امام محمد باقرعلیه‌السلام نيز در تأويل این آیه می‌فرمایند: آين آيه درباره امام قائم علیه‌السلام نازل شده است و معنايش اين است که اگر امامتان از شما غايب گردد و ندانيدكجاست چه كسى براى شما امام مى‌فرستد كه اخبار زمين و آسمان و حلال و حرام خدا را براى شما بياورد و ادامه دادند: سوگند به خدا، تأويل اين آيه نيامده و سرانجام خواهد آمد.